
අනුරාධපුරය සමස්ත ථෙරවාද බෞද්ධ ලෝකයේම පූජනීය භූමිය බවත් අනුරාධපුරය ශ්රී ලාංකිකයන්ට පමණක් නොව සියලු ථෙරවාදීන්ට පූජනීය බවත් හිටපු ජනාධිපති රනිල් වික්රමසිංහ මහතා පවසනවා.
කතෝලිකයන්ට වතිකානුවත්, කිතුනුවන්ට සහ යූදෙව්වන්ට ජෙරුසලමත්, මුස්ලිම්වරුන්ට මක්කමත්, හින්දූන්ට උත්තර කයිලාශයත්, අයුත්ථය සහ තිරුපති පූජනීය වන්නාක් මෙන් අනුරාධපුරය ථෙරවාද බෞද්ධයන්ගේ පූජනීය ස්ථානය වන අතර එය පිහිටා ඇත්තේ ශ්රී ලංකාවේය යනුවෙන් හිටපු ජනාධිපති රනිල් වික්රමසිංහ මහතා ප්රකාශකොට තිබෙනවා.
හිටපු ජනාධිපති රනිල් වික්රමසිංහ මහතා මේ බව සඳහන් කළේ මිහින්තලේ මිහිඳු මහා සෑ රඳුන්ගේ කොත්වහන්සේ නිරාවරණය කිරීමේ පුණ්යොත්සවයට සහභාගිවෙමින්....
මෙහිදි වැඩිදුරත් අදහස් දැක්වු හිටපු ජනාධිපති රනිල් වික්රමසිංහ මහතා......
"පූජ්ය නායක හිමිපාණන් මාගේ කතාවට පෙර සඳහන් කළ පරිදි, ථෙරවාද බුදුදහමේ ආරම්භය සිදුවූයේ මෙතැනින්ය.... ඒ පාඨලීපුත්රයේ පැවැත්වුණු තෙවන බුද්ධ සංගායනාවෙන් පසුව (එහිදී දෙවන සංගායනාවේදී පැනනැඟුණු ගැටලු නිරාකරණය කරන ලදී), මහා අශෝක අධිරාජ්යයාගේ උපදෙස් ද රැගෙන මිහිඳු මහා අරහත් හිමියන් ශ්රී ලංකාවට වැඩම කර ථෙරවාද බුදුදහම මෙරටට සමගාමීව ගෙන ආ මොහොතේදීය......
දේවානම්පියතිස්ස රජතුමන් විසින් එය පිළිගත් අතර, සසුන්ගත වූ භික්ෂූන් වහන්සේලාගේ ලැගුම් පහසුකම් උදෙසා මහා විහාරය ආරම්භ කරන ලදී... රුවන්වැලි සෑය ප්රධාන දාගැබ ලෙස පත් කරගනිමින්,.. ථෙරවාද බුදුදහමේ ප්රධාන මධ්යස්ථානය බවට පත්වුණේ මෙයයි.... වසර දහසකට වැඩි කාලයක් පුරාවට මෙය උගත්කමේ මධ්යස්ථානයක් ලෙස පැවැතුණි.... පාලි බුදුදහම උගන්වන ලද පළමු මධ්යස්ථානය මෙය වූ අතර පසුව ත්රිපිටකය තල්පතේ ලියැවුණේද මෙහිය.....
එමෙන්ම වෙනත් විවිධ නිකායන්ට අයත් විහාරස්ථානද පැවැති නමුත්, අවසානයේ I වන පරාක්රමබාහු රජතුමා යටතේ එම නිකායන් සියල්ල මහා විහාරය සමඟ එක්සත් කරන ලදී.......
එකල අපගේ අගනුවර පොලොන්නරුව වූ අතර ප්රධාන වරාය ත්රිකුණාමලය විය.....එම නිසා මහාස්වාමී හිමියන්ගේ සිට සියලුම ප්රධාන භික්ෂූන් වහන්සේලා මධ්යස්ථානය වූ දිඹුලාගල සිට කටයුතු කළහ..... තායිලන්තයේ සහ කාම්බෝජයේ භික්ෂූන් වහන්සේලා ථෙරවාද බුදුදහම හැදෑරීමට පැමිණියේ මෙහිදීය.......
බුදුදහම ප්රථමයෙන් නකොන් සි තම්මරත් (Nakhon Si Thammarat) වෙතත්, පසුව සුඛෝතායි (Sukhothai) රාජධානිය පිහිටුවූ විට ශ්රී ලංකාවෙන් වැඩම කළ මහාස්වාමී හිමියන් ඇතුළු අපගේ භික්ෂූන් වහන්සේලා සුඛෝතායි වෙතත් වැඩම කළහ.... වැඩිදෙනෙකු නොදන්නා කරුණක් නම්, අපගේ භික්ෂූන් වහන්සේලා අංකෝර් වට් (Angkor Wat) වෙතද වැඩම කළ බවයි.... උන්වහන්සේ අධිරාජයාගේ පුත්රයා වූ අතර, එකල එම රාජධානිය මහායාන දහම යටතේ පැවැතුණි.... උන්වහන්සේලා එහි ජනතාව ථෙරවාද බුදුදහමට හරවා ගත් අතර, අංකෝර් වට් හි පැවැති සුඛෝපභෝගී ජීවන රටාවන් තවදුරටත් අවශ්ය නොවුණු බැවින් එම රාජධානිය බිඳ වැටුණි....
සුඛෝතායි හි සිටි භික්ෂූන් වහන්සේලා අයුත්ථයා (Ayutthaya) වෙත වැඩම කළ අතර, එහිදී උපසම්පදා උත්සව පැවැත්විණි..... VI වන පරාක්රමබාහු රජ සමයේදී කල්යාණි හි පැවැත්වුණු සුප්රකට උපසම්පදා උත්සවයද ඉන් එකකි.... ඉන්පසුව, පෘතුගීසීන් සමඟ පැවැති යුද්ධ හේතුවෙන් ශ්රී ලංකාවේ උපසම්පදා භික්ෂූන් වහන්සේලා නැතිවී ගිය බව සඳහන් වෙයි......
අප අයුත්ථයා වෙත ගොස් 'ලංකාවංශ' භික්ෂූන් හමුවී එම නිකායේ තෙරප්රමුඛයන් ශ්රී ලංකාවට වඩමවා ගත්තේ එම වකවානුවේදීය.... සියම් නිකායේ සහ ශාසනයේ ආරම්භය එය විය.... පසුව අමරපුර සහ රාමඤ්ඤ යනුවෙන් තවත් නිකායන් දෙකක් ඇති විය.
රාජධානිය සහ අගනුවර බැංකොක් වෙත ගිය පසු, ඇත්තෙන්ම එම කාලයේ අප සිටියේ බ්රිතාන්ය පාලනය යටතේය..... එසේ වුවද, අනගාරික ධර්මපාලතුමන් බුද්ධගයාව බෞද්ධයන් සතු විය යුතු යයි යන අරමුණ වෙනුවෙන් සටන් වදින විට, ඊට මුදල් ලබා දෙමින් ඉදිරිපත් වූයේ V වන රාම රජතුමාය..... V වන රාම රජතුමා නොවන්නට බුද්ධගයාව බෞද්ධයන් සතුව පවතිනු ඇත්දැයි අප මතක තබා ගත යුතුය..... 19 වැනි සියවසේ සහ 20 වැනි සියවසේ මුල් භාගයේදී බෞද්ධයන්ගේ බලාපොරොත්තු ජීවමානව තබා ගත්තේ තායිලන්තයේ රාම රජතුමාය.....
එබැවින් අප අතර ඇති සබඳතාවය මෙයයි.. අප සියල්ලන්ම සමානය.... අප සියල්ලන්ම ථෙරවාදීන්ය.... අනුරාධපුරය අප සැමටම වඩාත්ම පූජනීය වන්නේ එබැවිනි.... එය ශ්රී ලාංකිකයන්ට පමණක් පූජනීය යයි මා පවසන්නේ නැත..... එය පූජනීය නැතැයි කියන්නේද නැත.... ථෙරවාද ආගමේ සෑම කෙනෙකුටම එය පූජනීය බව මා පවසමි.....
කතෝලිකයන්ට වතිකානුවත්, කිතුනුවන්ට සහ යූදෙව්වන්ට ජෙරුසලමත්, මුස්ලිම්වරුන්ට මක්කමත්, හින්දූන්ට උත්තර කයිලාශයත්, අයුත්ථය සහ තිරුපති පූජනීය වන්නාක් මෙන්ම, මෙය ථෙරවාද බෞද්ධයන්ගේ පූජනීය ස්ථානය වන අතර එය පිහිටා ඇත්තේ ශ්රී ලංකාවේය..... අප එය මතක තබා ගන්නෙමු.....
තායි බුදුදහම සංස්කෘත භාෂාවෙන් පාලි භාෂාවට පරිවර්තනය වී නැවත ලියැවුණේ සුඛෝතායි හිදී බැවින් මෙම පොදු බුදුදහම ඇති විය..... එමෙන්ම ඔබ ත්රිපිටකය සුරක්ෂිතව පවත්වා ගත් අතර, එකල මියන්මාරය, කාම්බෝජය සහ ලාඕසය යන රටවලද එය සිදුවිය..... අප සියලු දෙනා ථෙරවාද කලාපය නියෝජනය කරන්නෙමු, මා සෑම විටම 'ථෙරවාද ආර්ථිකයක්' කැඳවුම් කළේ සහ තායිලන්තය සමඟ නිදහස් වෙළඳ ගිවිසුමක් අත්සන් කළේද එබැවිනි......
අද නූතන රාජ්යයන් වන ශ්රී ලංකා ජනරජය සහ තායිලන්ත රාජධානිය තුළ අප බුදුදහමට එකම අයුරින් සලකන්නෙමු.... අපගේ රටෙහි සහ තායිලන්තයේ සෑම ආගමක්ම සුරක්ෂිත කර ඇති බවත්, ඕනෑම අයෙකුට තමන් අදහන ආගම ඇදහීමේ අයිතිය ඇති බවත්, ආගමික පදනම මත කිසිවෙකුට වෙනස්කම් කළ නොහැකි බවත් මතක තබා ගත යුතුය.....
අපගේ ආණ්ඩුක්රම ව්යවස්ථාවේ 9 වැනි වගන්තිය මගින් බුදුදහමට ප්රමුඛස්ථානය ලබා දිය යුතුය.... එය අප විසින් සාදන ලද්දක් නොව, බ්රිතාන්යයන් විසින් උඩරට නායකයන් සමඟ එකඟ වූවකි, එය කෙටුම්පත් කිරීමට අප ගියේ නැත.... 1954 දී එංගලන්තයේ රජතුමා සහ II වැනි එලිසබෙත් රැජිනිය දළදා මාළිගාවට පැමිණි අවස්ථාවේදී එය ගෞරවයෙන් පිළිගන්නා ලදී....
එලෙසම තායිලන්තයේද, අප මෙන්ම ආගමික නිදහස පවතී, ස්වෛරීභාවය පවතින්නේ ජනතාව සතුවය.... නමුත් ජනතාව වෙනුවෙන් එම ස්වෛරීභාවය ක්රියාත්මක කරනු ලබන්නේ උතුම් රජතුමා විසිනි.... ඒ ඔස්සේ ව්යවස්ථාදායක බලය ජාතික සභාවටත්, විධායක බලය අමාත්ය මණ්ඩලයටත්, අධිකරණ බලය අධිකරණයටත් හිමිවේ. ජනතාව වෙනුවෙන් ස්වෛරීභාවය ක්රියාත්මක කරන රජතුමා බෞද්ධයෙකු වීම ව්යවස්ථාවෙන් අනිවාර්ය කර ඇත.....
රජතුමා බෞද්ධයෙකු ලෙස කටයුතු කරන අතර, මා සිතන පරිදි 67 වැනි වගන්තිය යටතේ බුදුදහම ආරක්ෂා කර සුරක්ෂිත කළ යුතු බවට එතුමාගේ උපදෙස් ලැබෙයි.... එබැවින් අපගේ සියලුම රටවල් එක හා සමානය, කාම්බෝජයේද තත්ත්වය එයයි.... අපට ආගමික නිදහස ඇත, එසේම අප බුදුදහමද ආරක්ෂා කරන්නෙමු.... අප සියලු දෙනාම එකක් යැයි කියන්නේ එබැවිනි, එය අප මතක තබා ගත යුතුය.....
අප මෙලෙස ඉතා පින්බර ස්ථානයකට පැමිණ සිටින මොහොතේ, මිහිඳු මහා අරහත් හිමියන්ගේ පරිනිර්වාණය සිහිපත් වන මෙම අවස්ථාවේදී, අප අද නැවතත් මෙම දාගැබේ කොත නිරාවරණය කළෙමු.... මෙය සිදු කිරීමට හැකි වූයේ තායිලන්ත ජනතාවගේ උත්සාහය නිසා වන අතර, නියෝජ්ය අග්රාමාත්යතුමිය එය මෙහි රැගෙන ආවේය.....
එබැවින් අප තායිලන්ත ජනතාවට සහ නියෝජ්ය අග්රාමාත්යතුමියටත් ස්තූතිවන්ත වන අතර, මෙයින් ලැබුණු සියලු පින් තායිලන්තයේ උතුම් රජතුමාට සහ ජනතාවට අත්වේවායි ප්රාර්ථනා කරමි."