BRICS නවදිල්ලි ප්‍රකාශය – ඇමෙරිකානු ඩොලරය වෙනුවට දේශීය මුදල් ඒකකයක් ?

BRICS නායකයින් “නවදිල්ලි ප්‍රකාශය” සම්මත ක‍රයි

ඉන්දියානු අග්‍රාමාත්‍ය නරේන්ද්‍ර මෝදි මහතා නවදිල්ලියේ පැවැති BRICS සමුළුවේදී මෙම එකඟතා ලේඛනය නිල වශයෙන් ප්‍රකාශයට පත් කළේය.

මෙම ප්‍රකාශය මගින් බහුපාර්ශ්වික ආයතන ප්‍රතිසංස්කරණය කිරීම සඳහා ඉල්ලීමක් කර ඇති අතර, ඒ යටතේ එක්සත් ජාතීන්ගේ ආරක්ෂක මණ්ඩලයේ (UNSC) “ව්‍යුහාත්මක යාවත්කාලීන කිරීමක්” සිදු කළ යුතු බව අවධාරණය කර තිබේ.

එමෙන්ම සියලු ආකාරයේ ත්‍රස්තවාදය දැඩි ලෙස හෙළා දැක තිබේ.

මැද පෙරදිග පවතින අඛණ්ඩ හමුදා ආක්‍රමණික ක්‍රියාකාරකම් හමුවේ, “ඒකපාර්ශ්වික යුද ක්‍රියා” ද ප්‍රකාශය මගින් හෙළා දැක ඇති අතර, මුහුදු ගමන්වල නිරත පිරිස්වල ආරක්ෂාව සහ වාණිජ නාවික ගමනාගමනයේ ආරක්ෂාව සහතික කිරීමේ අවශ්‍යතාව අවධාරණය කර ඇත.

එක්සත් ජාතීන්ගේ ආරක්ෂක මණ්ඩලයේ ස්ථිර සාමාජිකයන් වන චීනය සහ රුසියාව, සමුළුවට සහභාගී වෙමින්,බ්‍රසීලය සහ ඉන්දියාව එක්සත් ජාතීන් තුළ, විශේෂයෙන්ම ආරක්ෂක මණ්ඩලය තුළ, වඩාත් වැදගත් භූමිකාවක් ඉටු කිරීමට දරන අපේක්ෂාවන්ට තම සහයෝගය යළි තහවුරු කළහ.

BRICS රටවල් අතර සිදුවන වෙළෙඳ ගනුදෙනු වැඩි වශයෙන් ඇමෙරිකානු ඩොලරය වෙනුවට දේශීය මුදල් ඒකක භාවිතයෙන් සිදු කළ යුතු බව ද ප්‍රකාශයේ සඳහන් වේ.

එමෙන්ම, අප්‍රිකාව, ආසියාව, ලතින් ඇමෙරිකාව සහ කැරිබියානු කලාපයේ සංවර්ධනය වෙමින් පවතින රටවලට වැඩි නියෝජනයක් ලබාදීම සඳහා එක්සත් ජාතීන්ගේ ආරක්ෂක මණ්ඩලය ප්‍රතිසංස්කරණය කළ යුතු බව BRICS නායකයෝ අවධාරණය කළහ.

අග්‍රාමාත්‍ය මෝදි මහතා සිය අවසන් දේශනයේදී මෙසේ පැවසීය....

“අද පැවැති සාකච්ඡාවෙන් පැහැදිලි වන්නේ වෙනස් වෙමින් පවතින ලෝකය යල්පැන ගිය ආයතන මගින් මෙහෙයවිය නොහැකි බවයි. නියෝජනය, ප්‍රතිචාර දැක්වීමේ හැකියාව සහ නීති සම්පාදනය යන ක්ෂේත්‍රවල ප්‍රතිසංස්කරණ අත්‍යවශ්‍ය වේ.”

“අනාගත තාක්ෂණයන් සංවර්ධනය කිරීමේදී මෙන්ම ඒවා පාලනය කරන නීති සහ රෙගුලාසි සකස් කිරීමේදී ගෝලීය දකුණට සමාන සහභාගීත්වයක් තිබිය යුතු බවද අපි අවධාරණය කරන්නෙමු,” යැයි ඔහු තවදුරටත් පැවසීය.

“අද සම්මත කළ නවදිල්ලි ප්‍රකාශය අපගේ පොදු අධිෂ්ඨානය සඳහා පැහැදිලි මඟපෙන්වීමක් සපයයි. මෙම යෝජනා ප්‍රායෝගිකව ක්‍රියාත්මක කරමින් ඒවා ස්පර්ශ කළ හැකි ප්‍රතිඵල බවට පත් කිරීම දැන් අපගේ වගකීමයි,” යනුවෙන් අග්‍රාමාත්‍ය මෝදි මහතා සඳහන් කළේය.

BRICS සමුළුව සඳහා රුසියානු ජනාධිපති ව්ලැදිමීර් පුටින් සහ චීන ජනාධිපති ෂී ජින්පිං ඇතුළු ලෝක නායකයන් රැසක් සහභාගී වූ අතර, අග්‍රාමාත්‍ය මෝදි මහතා ඔවුන් පිළිගත්තේය.

BRICS සංවිධානය පිහිටුවා වසර 20ක් සපිරෙන අවස්ථාවක මෙම ප්‍රකාශය සම්මත කර ඇති අතර, මුල් සාමාජිකත්වයෙන් ඔබ්බට BRICS කණ්ඩායම පුළුල් වී ඇති පසුබිමක මෙය සිදුවීම විශේෂත්වයකි.

ලෝක වෙළෙඳ සංවිධානය සම්බන්ධයෙන්

BRICS සංවිධානය ලෝක වෙළෙඳ සංවිධානයේ (WTO) ප්‍රතිසංස්කරණ සඳහා දක්වන සහයෝගය යළි තහවුරු කළේය. එමෙන්ම විවෘත, විනිවිද පෙනෙන, සාධාරණ සහ නීති මත පදනම් වූ ගෝලීය වෙළෙඳ පද්ධතියක් සඳහා ද සහයෝගය පළ කළේය.

“බහුපාර්ශ්වික වෙළෙඳ පද්ධතිය දිගු කලක් තිස්සේ තීරණාත්මක සන්ධිස්ථානයක පවතින බව අපි සටහන් කරමු. WTO නීතිවලට නොගැළපෙන වෙළෙඳ සීමාකාරී ක්‍රියාමාර්ග වැඩිවීම, ඒවා අසීමිත ලෙස තීරුබදු සහ තීරුබදු නොවන ක්‍රියාමාර්ග ඉහළ නැංවීමේ ස්වරූපයෙන් හෝ පාරිසරික අරමුණු යටතේ ආරක්ෂණවාදය ක්‍රියාත්මක කිරීමේ ස්වරූපයෙන් සිදු වුවද, ගෝලීය වෙළෙඳාම තවදුරටත් අඩු කිරීමට, ගෝලීය සැපයුම් දාම කඩාකප්පල් කිරීමට සහ ජාත්‍යන්තර ආර්ථික හා වෙළෙඳ කටයුතුවල අවිනිශ්චිතතාව ඇති කිරීමට හේතු වේ.”

“එමගින් දැනට පවතින ආර්ථික විෂමතා තවදුරටත් උග්‍ර විය හැකි අතර, ගෝලීය ආර්ථික සංවර්ධනයේ අපේක්ෂාවන්ට ද අහිතකර බලපෑම් ඇති විය හැකිය,” යනුවෙන් ප්‍රකාශයේ සඳහන් වේ.

“WTO නීතිවලට නොගැළපෙන සහ වෙළෙඳාම විකෘති කරන ඒකපාර්ශ්වික තීරුබදු සහ තීරුබදු නොවන ක්‍රියාමාර්ග වැඩිවීම පිළිබඳව අපි දැඩි කනස්සල්ල පළ කරමු,” යනුවෙන් ද එහි සඳහන් කර ඇත.

නැගී එන වෙළෙඳපොළ සහ සංවර්ධනය වෙමින් පවතින ආර්ථිකයන්ගේ අවශ්‍යතා හා ප්‍රමුඛතා සඳහා වඩාත් ප්‍රතිචාරාත්මක වන පරිදි WTO ශක්තිමත් කිරීමටත්, පවතින ගැටලු සම්බන්ධ සාකච්ඡා ඉදිරියට ගෙන යාමටත් BRICS රටවල් එක්ව කටයුතු කරන බව ද ප්‍රකාශයේ දැක්වේ.

පහල්ගම් ත්‍රස්ත ප්‍රහාරය දැඩි ලෙස හෙළා දකී

2025 අප්‍රේල් 22 වන දින ඉන්දියාවේ ජම්මු හා කාශ්මීරයේ පහල්ගම් ප්‍රදේශයේ සිදු වූ ත්‍රස්ත ප්‍රහාරය ද BRICS නවදිල්ලි ප්‍රකාශය මගින් දැඩි ලෙස හෙළා දැක තිබේ.

“ත්‍රස්තවාදී ක්‍රියාවන් ඒවායේ අරමුණ හෝ පෙළඹවීම කුමක් වුවත්, කවදා, කොතැනක හෝ කවුරුන් විසින් සිදු කළද, අපරාධ සහ කිසිසේත් සාධාරණීකරණය කළ නොහැකි ක්‍රියා ලෙස අපි දැඩි ලෙස හෙළා දකිමු.”

“2025 අප්‍රේල් 22 වන දින ජම්මු හා කාශ්මීරයේ සිදු වූ ත්‍රස්ත ප්‍රහාරය අපි දැඩිව හෙළා දකිමු. එම ප්‍රහාරයෙන් පුද්ගලයන් 26 දෙනෙකු මියගොස්, තවත් බොහෝ පිරිසක් තුවාල ලැබූහ.”

“ත්‍රස්තවාදයේ සියලු ආකාර සහ ප්‍රකාශනයන්ට එරෙහිව සටන් කිරීමට අපගේ කැපවීම යළි තහවුරු කරමු. එයට දේශසීමා හරහා ත්‍රස්තවාදීන්ගේ ගමන් කිරීම, ත්‍රස්තවාදයට මූල්‍ය පහසුකම් සැපයීම සහ ත්‍රස්තවාදීන්ට ආරක්ෂිත ස්ථාන ලබාදීම ද ඇතුළත් වේ.”

“ත්‍රස්තවාදය කිසිදු ආගමක්, ජාතිකත්වයක්, ශිෂ්ටාචාරයක් හෝ ජනවාර්ගික කණ්ඩායමක් සමඟ සම්බන්ධ නොකළ යුතු බව අපි යළි අවධාරණය කරමු.”

“ත්‍රස්තවාදී ක්‍රියාකාරකම්වල නිරත වන සියලු දෙනා සහ ඔවුන්ට සහාය දක්වන පුද්ගලයන් වගකීමට ලක් කර, අදාළ ජාතික සහ ජාත්‍යන්තර නීතිවලට අනුකූලව ඔවුන් නීතිය හමුවට ගෙන ආ යුතුය,” යනුවෙන් BRICS නවදිල්ලි ප්‍රකාශයේ සඳහන් වේ.